Keman Akordu Nasıl Yapılır? Burgu ve İnce Ayar Vidasıyla Adım Adım

Keman akordu, dört teli kalından inceye Sol – Re – La – Mi (G3 – D4 – A4 – E5) seslerine getirmektir. Akort genellikle 440 Hz'e ayarlanan La telinden başlar, ardından Re, Sol ve en son Mi teli ayarlanır. Büyük düzeltmeler sap başındaki burgularla, küçük düzeltmeler kuyruk takozundaki ince ayar vidalarıyla yapılır.

Akortta kullanılan parçalar

• Burgular: Sap başındaki burgu kutusunda bulunan dört ahşap mandal. Teli büyük oranda gerer veya gevşetir. Konik yapıdadırlar ve sürtünmeyle yerinde dururlar.
• İnce ayar vidaları: Kuyruk takozuna takılan küçük metal vidalar. Teli çok küçük miktarda gerer; milimetrik düzeltme içindir. Öğrenci kemanlarında genellikle dört telde de bulunur, profesyonel kemanlarda çoğu zaman yalnızca Mi telinde vardır.
• Köprü: Telleri gövdeden yukarıda tutan ince ahşap parça. Akort sırasında öne veya arkaya eğilebilir; bu yüzden düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Kemanın diğer parçalarını keman nedir, parçaları ve çeşitleri yazımızda anlattık.

Akort cihazıyla adım adım keman akordu

1. Referansı ayarlayın: Akort cihazı veya telefon uygulamasında La = 440 Hz seçili olsun. Bazı orkestralar 442 Hz kullanır; öğretmeniniz farklı bir değer söylemediyse 440 Hz standarttır.
2. La telinden başlayın: La telini yayla veya parmakla (pizzicato) çalın. Ekranda "A" görünmeli.
3. Yönü belirleyin: İbre soldaysa ses pestir, teli biraz gerin; sağdaysa ses tizdir, teli biraz gevşetin.
4. Küçük farkta ince ayar vidası: Ses hedefe çok yakınsa yalnızca ince ayar vidasını çevirin.
5. Büyük farkta burgu: Ses hedeften belirgin şekilde uzaksa burguyu kullanın (aşağıdaki uyarılara bakın).
6. Sırayla diğer teller: Re (D), Sol (G) ve en son Mi (E) telini aynı şekilde ayarlayın.
7. Son kontrol: Bir telin gerilimi diğerlerini az da olsa etkiler. Tüm telleri bir tur daha kontrol edin.

İnce ayar vidaları nasıl kullanılır?

İnce ayar vidasını saat yönünde çevirmek teli gerer ve sesi tizleştirir; saat yönünün tersine çevirmek sesi pesleştirir. Vidalar yalnızca sınırlı bir aralıkta hareket eder:

• Vida tamamen sıkılmışsa daha fazla zorlamayın. Vidanın altındaki kol kemanın kapağına değip çizik bırakabilir. Vidayı birkaç tur gevşetin ve aradaki farkı burguyla kapatın.
• Vida tamamen gevşemişse aynı şekilde burguyla telin gerginliğini ayarlayın, vidayı orta konuma getirin.

Beşli aralıklarla kulaktan akort

Keman telleri arasındaki aralık beşlidir. İleri seviyedeki öğrenciler, La telini bir referansla (akort cihazı, diyapazon veya piyano) ayarladıktan sonra diğer telleri iki teli birlikte çalarak akort eder:

1. La ve Re tellerini yayla birlikte çalın; ses temiz ve dalgalanmasız olana kadar Re telini ayarlayın.
2. Re ve Sol tellerini birlikte çalıp Sol telini ayarlayın.
3. La ve Mi tellerini birlikte çalıp Mi telini ayarlayın.

İki ses tam uyumlu olduğunda "pürüzsüz" ve tek bir ses gibi duyulur; uyumsuzken ses titrer. Bu yöntem kulak gerektirir; başlangıçta akort cihazıyla kontrol etmek en güvenlisidir.

Akort yaparken dikkat edilmesi gerekenler

• Burguyu çevirirken içeri doğru bastırın: Burgu konik olduğu için hafifçe içeri itilerek çevrilmelidir; aksi hâlde gerginlikle geri kaçar.
• Küçük hareketler: Burguyu bir seferde büyük turlarla çevirmeyin, özellikle ince Mi telinde. Mi teli en ince ve en gergin tel olduğu için en kolay kopan teldir.
• Hedef sese aşağıdan yaklaşın: Teli hedeften biraz pes yapıp yavaşça yükseltmek akordun daha iyi tutmasını sağlar.
• Köprüyü kontrol edin: Akort sonrası köprü kuyruk takozuna doğru eğilmişse düzeltilmelidir. Eğik köprü zamanla bükülebilir veya düşebilir. Emin değilseniz kendiniz düzeltmeyin, öğretmeninize gösterin.
• Burgu kayıyor veya sıkışıyorsa: Sürekli kayan ya da çok zor dönen burgu, bir yaylı çalgı yapımcısının bakmasını gerektirir.

Kontrol listesi

• Akort cihazımın referansı 440 Hz (veya öğretmenimin söylediği değer).
• Akorda La telinden başlıyorum.
• Küçük farkta ince ayar vidasını, büyük farkta burguyu kullanıyorum.
• Burguyu çevirirken içeri doğru hafifçe bastırıyorum.
• Akorttan sonra köprünün dik durduğunu kontrol ediyorum.

Sık sorulan sorular