Bağlama Akort Nasıl Yapılır? Bağlama Düzeni ve Bozuk Düzen

Bağlama en yaygın kullanılan "bağlama düzeni"nde akort edilir: alt teller La, orta teller Re, üst teller Sol notasına getirilir (A – D – G). Akort cihazı veya telefon uygulamasıyla önce alt teller ayarlanır, ardından orta ve üst teller ayarlanır. Aynı gruptaki teller birbirine (veya oktavına) tam uyumlu olmalıdır. "Bozuk düzen" gibi farklı düzenlerde orta ve üst tellerin notası değişir.

Bağlama düzenleri

Bağlamada akort biçimlerine "düzen" denir. Yöreye ve çalınacak esere göre farklı düzenler kullanılır. En sık karşılaşılan iki düzen:

Bunların dışında müstezat düzeni gibi başka düzenler de vardır. Yeni başlayanlar genellikle bağlama düzeniyle başlar, çünkü öğretim kaynaklarının büyük bölümü bu düzene göre hazırlanmıştır.

Akort cihazıyla adım adım bağlama akordu

1. Doğru modu seçin: Akort uygulamasında "kromatik" mod ya da varsa "bağlama" modu kullanın. Gitar modu bağlama için uygun değildir.
2. Referansı kontrol edin: Referans La genellikle 440 Hz'dir. Topluluk veya öğretmen farklı bir referans kullanıyorsa ona uyun.
3. Alt tellerden başlayın: Alt teli tek tek çalın ve La (A) notasına getirin. Burgu teli gerdikçe ses tizleşir, gevşettikçe pesleşir.
4. Orta tellere geçin: Bağlama düzeni için orta telleri Re (D) notasına ayarlayın.
5. Üst telleri ayarlayın: Üst telleri Sol (G) notasına getirin.
6. Grubu birlikte dinleyin: Her gruptaki telleri birlikte çalın; ses dalgalanmadan tek ve temiz duyulmalıdır. Gruplarda bir tel diğerinin oktavı olarak takılmışsa, akort cihazında aynı harfi ama farklı oktavı gösterir.
7. Bir tur daha kontrol edin: Tellerin gerilimi birbirini etkilediği için son bir kontrol turu yapın.

Kulaktan akort: perde ile boş teli eşleştirme

Akort cihazı yoksa alt teller doğru kabul edilerek diğer teller onlara göre ayarlanabilir. Bağlama düzeninde orta teller (Re), alt telin üzerinde Re sesini veren perde ile; üst teller (Sol) ise alt telde veya orta telde Sol sesini veren perde ile karşılaştırılır. İki ses birlikte çalındığında titreşim (dalgalanma) duyuluyorsa akort henüz tam değildir; dalgalanma yavaşlayıp kaybolana kadar burgu çok az çevrilir.

Hangi perdenin Re ve Sol sesini verdiği bağlamanın perde düzenine göre değişir. Perde yerlerini öğrenmek için bağlama nota yerleri yazımıza bakabilir, şemayı öğretmeninizden alabilirsiniz.

Kısa sap ve uzun sap akordunda fark

Kısa sap ve uzun sap bağlamada düzenlerin adı ve tel notaları aynıdır. Fark, sapın uzunluğu ve tel gerginliğinden dolayı gerçek ses yüksekliğinde ve kullanılan tel kalınlığındadır. Bu yüzden her iki bağlama türü için uygun tel takımı kullanmak ve teli çok fazla germemek önemlidir. Bağlama türleri hakkında bağlama ile saz farkı ve bağlama çeşitleri yazımızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Dikkat edilmesi gerekenler

• Tel kalınlığı: Bağlamanın türüne uygun tel takımı kullanın. Çok kalın veya yanlış takılmış tel, doğru notaya getirilmeye çalışılırken kopabilir.
• Burgular: Ahşap burgular kayıyorsa veya zor dönüyorsa zorlamayın; bir saz yapımcısına gösterin. Bazı bağlamalarda mekanik burgu kullanılır, bunlar daha kolay akort tutar.
• Yeni teller: Yeni takılan teller birkaç gün esner ve akort sık bozulur.
• Ortam: Sıcaklık ve nem değişimi hem ahşabı hem telleri etkiler. Bağlamayı kılıfında, kalorifer ve güneşten uzakta saklayın.
• Perdeler: Akort doğru olduğu hâlde bazı notalar yanlış duyuluyorsa perdeler kaymış olabilir.

Kontrol listesi

• Kullandığım düzeni biliyorum (bağlama düzeni: La–Re–Sol).
• Akort uygulamamı kromatik veya bağlama modunda kullanıyorum.
• Her burgunun hangi tele bağlı olduğunu kontrol ettim.
• Gruplardaki telleri birlikte çalıp uyumunu dinledim.
• Akortu ikinci bir turda tekrar kontrol ettim.

Sık sorulan sorular